Xơ gan có thể gây ra các tổn thương gan không thể phục hồi, làm tăng đáng kể nguy cơ ung thư gan, đe dọa tính mạng người bệnh. Việc chẩn đoán và điều trị sớm là mấu chốt để hạn chế những tổn thương này và ngăn ngừa các biến chứng nguy hiểm của bệnh.
Xơ gan là giai đoạn muộn của quá trình xơ hóa (tạo sẹo) ở gan do nhiều tác nhân khác nhau gây ra. Chẳng hạn như viêm gan virus và nghiện rượu mạn tính. Gan sẽ cố gắng tự phục hồi sau mỗi lần bị tổn thương. Quá trình phục hồi này sẽ hình thành các mô sẹo, tổn thương càng kéo dài, càng nhiều mô sẹo được hình thành. Từ đó làm cản trở hoạt động bình thường của gan như: ngăn chặn dòng chảy của máu qua gan và làm chậm quá trình xử lý các chất dinh dưỡng, hormone, thuốc và chất độc tại gan. Nó cũng làm giảm sản xuất protein và các chất khác do gan tạo ra.
Có 2 dạng bệnh xơ gan:
- Xơ gan còn bù: là tình trạng gan đã bị tổn thương những vẫn có thể thực hiện được các chức năng quan trọng của nó.
- Xơ gan mất bù: được xác định là gan bị tổn thương lan tỏa, xơ hóa chiếm phần lớn và không còn khả năng thực hiện các chức năng.
Triệu chứng bệnh
Các dấu hiệu ban đầu của xơ gan bao gồm:
- Cơ thể mệt mỏi, thiếu năng lượng
- Chán ăn, ăn không ngon
- Buồn nôn
- Sốt nhẹ
- Giảm cân không chủ ý
Khi bệnh tiến triển, các triệu chứng xơ gan nghiêm trọng hơn sẽ xuất hiện:
- Vàng da, vàng mắt
- Ngứa da, sạm da
- Dễ bị bầm tím và chảy máu
- Lòng bàn tay đỏ rực lên (bàn tay son)
- Xuất hiện nhiều nốt giãn mạch màu đỏ trên da, còn gọi là nốt sao mạch
- Sưng (phù) ở cẳng chân, bàn chân và mắt cá chân
- Cổ trướng còn gọi là báng bụng (tích tụ dịch trong ổ bụng)
- Nước tiểu sẫm màu
- Phân có thể màu nhạt
- Lú lẫn, giảm trí nhớ, thay đổi tính cách
- Đi ngoài ra máu hoặc ói ra máu
- Giảm ham muốn, biểu hiện qua mãn kinh sớm (ở phụ nữ) hoặc tuyến vú phát triển (ở nam giới), tinh hoàn teo lại.
Nguyên nhân mắc bệnh xơ gan
Có hai nguyên nhân phổ biến nhất là viêm gan virus và lạm dụng rượu kéo dài. Ngoài ra còn có các nguyên nhân khác như:
- Viêm gan nhiễm mỡ không do rượu
- Viêm gan tự miễn
- Lạm dụng thuốc, bao gồm thuốc kê đơn và không kê đơn
- Xơ gan do ký sinh trùng
- Một số các tình trạng di truyền: bệnh Wilson, thiếu alpha-1 antitrypsin, hemochromatosis, hội chứng Alagille,…
- Xơ gan do các bệnh làm tổn thương hoặc tắc nghẽn ống dẫn mật trong gan: viêm đường mật, tắc ống mật, ung thư đường mật,…
- Xơ gan do ứ đọng máu kéo dài: bệnh suy tim, viêm tắc tĩnh mạch trên gan